Identyfikacja czynników szkodliwych w miejscu pracy pozwala je w porę wyeliminować. W ten sposób bezpieczeństwo pracowników zwiększa się, a ryzyko ewentualnych wypadków oraz przestojów jest znacznie mniejsze. Pracodawcy przygotowujący się do zlecenia przeglądu często zadają pytanie: jakie czynniki są brane pod uwagę podczas przeprowadzania kontroli w zakładzie? W dalszej części wpisu przyjrzymy się, jak wygląda taka procedura, kiedy ją się przeprowadza i jakich aspektów dotyczy.
Spis treści:
- Kiedy przeprowadza się kontrolę warunków pracy?
- Na czym polega wewnętrzna kontrola warunków pracy?
- Jakie czynniki kontroluje się, badając środowisko miejsca pracy?
- Podsumowanie
Kiedy przeprowadza się kontrolę warunków pracy?
Pracodawca ma obowiązek zapewnić systematyczne kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) w danym zakładzie. Ma to na celu wczesne wykrywanie nieprawidłowości, które narażają życie lub zdrowie pracowników. W ten sposób pracodawca może odgórnie powiadomić osoby zatrudnione o ewentualnych zagrożeniach oraz działaniach zapobiegawczych, spełniając tym samym obowiązek informacyjny. Tę kwestię regulują przepisy Kodeksu pracy, m.in. art. 207 § 1.
Przeglądy muszą mieć miejsce regularnie, aby w porę identyfikować zagrożenia (również te potencjalne) i usunąć uchybienia. Kontrole powinny odbywać się raz w roku albo raz na dwa lata, gdy wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) jest dopuszczalna (dokładne przedziały znajdziecie w naszej tabeli). Wyjątek stanowią czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w tym azbest – kontrole są wtedy przeprowadzane raz na trzy miesiące lub raz na sześć miesięcy przy mniejszym NDS.
W międzyczasie odbywają się zewnętrzne kontrole – zlecane przez Państwową Inspekcję Pracy (PIP), nie zawsze zapowiadane, ale obowiązkowe. Mają na celu nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy, przeprowadzane są przez uprawnionych inspektorów tego organu nadzorczego.
Na czym polega wewnętrzna kontrola warunków pracy?
Wewnętrzne kontrole przeprowadza służba BHP, czyli wyspecjalizowani inspektorzy posiadający niezbędne uprawnienia oraz narzędzia pomiarowe. Pod uwagę brane są aspekty, które wpływają na bezpieczeństwo w krótko- i długoterminowej perspektywie.
Przeglądy zazwyczaj mają formę kompleksowych audytów i składają się z następujących etapów:
- Ustalenie harmonogramu – planowane są terminy kontroli i wyznaczony zostaje inspektor. Przeglądy mogą być nie tylko całościowe, ale również wycinkowe. Wówczas inspektorzy skupiają się jedynie na wybranych aspektach, np. badając drgania mechaniczne instalacji w środowisku pracy.
- Oględziny stanowisk pracy – inspektor dokonuje weryfikacji stanu maszyn oraz obserwacji osób, które przy nich pracują. Analizuje sprzęt, przewody elektryczne, oznaczenia wizualne, systemy bezpieczeństwa i zabezpieczenia przeciwpożarowe. Dokonuje również pomiaru hałasu na stanowisku pracy.
- Ocena środków BHP – analizuje się takie obszary jak organizacja procesów pracy, dostęp do środków ochrony indywidualnej, sprawność ochronnego sprzętu (np. gaśnice, maseczki) oraz ogólny poziom higieny pracy.
- Kontrola dokumentacji – weryfikacji podlega aktualność szkoleń, ryzyko zawodowe, instrukcje BHP oraz badania lekarskie pracowników. Jakiekolwiek braki formalne również stanowią naruszenie. Podobnie jak inne wykryte nieprawidłowości, muszą zostać skorygowane.
- Identyfikacja i ocena nieprawidłowości – z każdej kontroli powstają protokoły bądź notatki, w których opisane są podjęte czynności oraz wykryte uchybienia. Zawierają one dokładny opis problemu, a także ocenę jego wpływu na bezpieczeństwo i komfort pracowników.
- Usunięcie uchybień – za skorygowanie błędów odpowiedzialny jest pracodawca w terminie wyznaczonym przez PIP lub przez oddział przeznaczony do wewnętrznego przeglądu. W skrajnych przypadkach, kiedy wykryto bezpośrednie narażenie bezpieczeństwa, wydaje się nakaz wstrzymania prac.
- Ponowna weryfikacja – po upływie wyznaczonego w raporcie terminu, inspektor sprawdza, czy uchybienia zostały poprawione. Zignorowanie wykrytych nieprawidłowości może skutkować mandatem, grzywną, a nawet skierowaniem sprawy na drogę sądową.
Regularne kontrole są podstawą bezpieczeństwa pracowników. Przykładowo, pomiary natężenia oświetlenia na stanowiskach pracy służą ustaleniu, czy nie dochodzi do narażenia wzroku lub ryzyka wypadku spowodowanego brakiem widoczności.
Jakie czynniki kontroluje się, badając środowisko miejsca pracy?
Podczas kontroli dokonywane są pomiary czynników szkodliwych na stanowisku pracy. Służą do oceny ryzyka zawodowego oraz sprawdzenia zgodności z normami Najwyższego Dopuszczalnego Stężenia (NDS).
Całość obejmuje 3 główne kategorie czynników:
- Biologiczne – zagrożenia spowodowane przez pasożyty, produkty metabolizmu oraz drobnoustroje: wirusy, grzyby i bakterie. Szczególnie narażone są osoby pracujące w oczyszczalniach ścieków, służbie medycznej, rolnictwie, a także w laboratoriach.
- Fizyczne – drgania, dźwięki, światło, mikroklimat i promieniowanie. Mogą prowadzić do bezpośrednich wypadków lub uszczerbków na zdrowiu przez długotrwałą ekspozycję.
- Chemiczne – to pyły, toksyny, substancje rakotwórcze, drażniące oraz elementy powodujące uczulenia i mutacje. Nie muszą występować w postaci ciał stałych lub cieczy; często przyjmują formę szkodliwych oparów.
Podsumowanie
Cykliczne kontrolowanie warunków w zakładzie pracy pomaga zadbać o bezpieczeństwo pracowników i minimalizuje ryzyko wypadków. Oprócz tego, dbanie o BHP chroni przed negatywnymi konsekwencjami w przypadku niezapowiedzianego przeglądu ze strony PIP, a jednocześnie tworzy wizerunek odpowiedzialnej, rzetelnej firmy.
Jeżeli jesteś pracodawcą i chcesz zlecić wewnętrzną kontrolę, to zapraszamy do kontaktu z Ośrodkiem Badań i Oceny Środowiska Pracy TOX – LUX. Oferujemy bezpłatną konsultację, w ramach której przygotujemy ofertę dopasowaną do potrzeb Twojego przedsiębiorstwa.
Jak często należy wykonywać pomiary hałasu w zakładzie pracy?
Zazwyczaj raz w roku lub raz na dwa lata – częstotliwość zależy od poziomu narażenia i wartości NDS.
Kto wykonuje pomiary środowiska pracy?
Czy kontrola PIP może być niezapowiedziana?
Tak, Państwowa Inspekcja Pracy może przeprowadzić kontrolę bez wcześniejszego uprzedzenia.
